تبلیغات
Davoud Shahidi - نشریات طنز به مثابۀ ابزار نیرومند اجتماعی

نشریات طنز به مثابۀ ابزار نیرومند اجتماعی

نشریات طنز و کاریکاتور به مثابه یک ابزار نیرومند نقد اجتماعی و در قالب رسانه ای در ایران، ریشه در مشروطیت و آزادی بیان و درک مطبوعات به عنوان رکن چهارم دموکراسی، دارند. و از آغازگران مشهور ایشان را می توان، به طور مثال، از کاریکاتور های مطبوعاتی نشریه ادب و همینطور نشریه مشهور ملانصرالدین را نام برد.

پس از کودتای رضاخان و دوران دیکتاتوری و اختناق موسوم به رضا خانی که به روایتی دوران پدیداری دموکراسی نوپا را درنوردید با سکوت این نشریات و یا هجرت ناخواسته شان به بلاد شمال ایران مواجهیم ولی با سقوط او و شهریور بیست، ایران شرایط دموکراسی را تجربه می کند که دوران شکوفائی دوباره این نشریات علی الخصوص مجله چلنگر می باشیم که با وجود گرایش آشکار به چپ، مورد تآئید روشنفکران مستقل ایران چون صادق هدایت نیز هست.

درین نشریات، فرهنگ توده مردم و دیدگاه اجتماعی سبب ساز ایجاد نقد اجتماعی در قالب کاریکاتور و طنز می شوند و بسیار خوب عمل می کنند و صاحبان و غاصبان قدرت را به خشم می آورند.

پس از کودتای 28 مرداد سال 32 و اوجگیری دوباره سرکوب سیاسی، این نشریات که در ادامه شان مبدل به مجله های طنز از قبیل توفیق و یا نشریه کاریکاتور شدند، از محتویات سیاسی و یا اجتماعی خود خالی شده و تبدیل به عوامل تولید تفریح و تفرج بی هدف و یا با هدف های اخلاقی و ناصحانه شدند و یا زمینه رشد نوع رقیق شده نقد اجتماعی ژورنالیستی را فراهم آوردند که به گمان من دارای ارزش های خاص خود بودند و مثل فیلم فارسی و یا نمایش های کافه های لاله زاری و یا کمدی های رادیوئی صبح جمعه رادیو و ... عمل می کردند و از نظر خلق انبساط فکری بسیار خوب بودند و توانستند جنبه فکاهی را که به گمان من بسیار مهم است را جلو ببرند و مردم را سرگرم کنند و شخصیت های فکاهی مشهوری مثل کاکا توفیق و یا ممولی و آمیرزا و غیره را خلق کنند و در ذهن عوام بنشانند.

مجله کاریکاتور هم زمینه ساز برقراری ارتباط با فستیوال های کارکاتور و کارتون سایر ممالک گردید.

و در مجموع، اگرچند من هرگز در این مجلات به دلیل سطح بسیار پائین ذوق هنری و فهم روشنفکری حاکم برایشان، کار و مطلب چاپ نکردم ولی به دلیل اینکه برای توده مردم حق خندیدن و تفریح را بسیار قائل هستم وحق طبیعی مردم می دانم که شاد باشند و از زندگی لذت ببرند، معتقدم که خیلی هایشان هنرمندان بسیار خوبی بودند وهستند و من با ایشان دوست و رفیق بوده و هستم.

در گیرو دار تنش های انقلاب اسلامی ایران،‌ نشریات طنز وکاریکاتور در برخورد با مسائل اجتماعی و ارزشی، نقش های متفاوت و گاهی متضاد را ایفا کردند. یک گروه مثل نشریه چلنگر و سپس کارگر و یا نشریه فکاهی اصغر آقا، با برداشت منفی از نظام حاکم به مبارزه و سپس مهاجرت ناگزیر به خارج مجبور شدند و گروه دیگری که هماهنگ با مسیر اراده تاریخی حاکم بر اوضاع پس از پیروزی انقلابیون مسلمان، گام برمی داشتند به تدریج زیر ساخت نشریاتی از قبیل هفته نامه گل آقا و یا ماهنامه طنزو کاریکاتور را پایه ریزی کردند که با زدودن بر مبنی الزامات شرعی بخش هائی از فرهنگ عوامانه که می توانست ولگار و مبتذل تعبیر و تفسیر شود، توانستند که به برداشت های نفیس و فاخری از طنز نوشتاری و هم ترسیمی مردمی دست پیدا کنند که من از دهه شصت و هفتاد و تا زمان حال، امکان کار و همکاری بسیار نزدیک با ایشان را دارم.


 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.